Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Şartlar, Tavan ve Örnek Hesap
Kıdem tazminatı, aynı işverende en az bir yıl çalışan işçiye her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında ödenir; bir yıldan artan süreler de oranlanarak hesaba katılır. Giydirilmiş ücrete yol, yemek gibi düzenli ödenen yardımlar eklenir. Bir yıl için ödenecek tutar, her yıl ocak ve temmuz aylarında güncellenen kıdem tazminatı tavanını geçemez. Tazminattan yalnızca damga vergisi kesilir. İşçinin istifası gibi bazı durumlarda kıdem tazminatı hakkı doğmaz.
Kıdem tazminatı, uzun süre aynı işyerinde çalışan işçinin iş sözleşmesi belirli şartlarla sona erdiğinde ödenen bir haktır. Hesabı basit bir formüle dayanır; önemli olan hangi ücretin esas alındığını ve tavan sınırını doğru bilmektir.
Kimler kıdem tazminatı alabilir?
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin aşağıdaki yollardan biriyle sona ermesi gerekir:
- İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı dışındaki bir nedenle sözleşmeyi feshetmesi
- İşçinin haklı nedenle sözleşmeyi feshetmesi
- Askerlik görevi nedeniyle ayrılma
- Emeklilik veya emeklilik için gereken prim günü ve sigortalılık süresini doldurma
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması
- İşçinin ölümü (tazminat mirasçılara ödenir)
Hesaplama adımları
- Giydirilmiş brüt ücreti bul: Son brüt ücrete yol, yemek, düzenli prim gibi sürekli ödenen yardımların aylık karşılığı eklenir.
- Tavanla karşılaştır: Giydirilmiş ücret, ayrılış tarihindeki kıdem tazminatı tavanını aşıyorsa tavan esas alınır.
- Çalışma süresiyle çarp: Her tam yıl için bir aylık ücret; artan aylar ve günler için oranlama yapılır.
- Damga vergisini düşün: Brüt tazminattan yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir; gelir vergisi kesilmez.
Temsili örnek
Bu örnekteki tutarlar yalnızca hesaplama yöntemini göstermek içindir.
- Giydirilmiş brüt ücret: 40.000 TL (tavanın altında olduğu varsayılmıştır)
- Çalışma süresi: 5 yıl 6 ay
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| 5 tam yıl | 40.000 × 5 | 200.000 TL |
| 6 ay | 40.000 × 6 ÷ 12 | 20.000 TL |
| Brüt tazminat | 220.000 TL | |
| Damga vergisi | 220.000 × 0,00759 | 1.669,80 TL |
| Net tazminat | 218.330,20 TL |
Dikkat edilmesi gerekenler
- İşten ayrılış kodunu ve ayrılış nedenini yazılı olarak iste.
- Bordrolarını ve banka ödeme dökümlerini sakla.
- İhbar tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücreti kıdem tazminatından ayrı haklardır.
Tazminatı değerlendirmeden önce birikimlerini planlamak için acil durum fonu rehberimize göz atabilirsin. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Sık sorulanlar
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak hayır. Ancak işçinin haklı nedenle (ücretin ödenmemesi, sağlık nedenleri, işverenin kötü muamelesi gibi) iş sözleşmesini feshetmesi, askerlik, emeklilik veya emeklilik için gereken yaş dışındaki şartları tamamlama, kadın işçinin evlendikten sonraki bir yıl içinde ayrılması gibi durumlarda kıdem tazminatı hakkı doğar.
Kıdem tazminatı tavanı nereden öğrenilir?
Tavan, en yüksek devlet memuru emekli ikramiyesine bağlıdır ve her yıl ocak ve temmuz aylarında güncellenir. Güncel tavan tutarını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı duyurularından öğrenebilirsin.
Kıdem tazminatı ödenmezse ne yapılmalı?
İşçi alacaklarına ilişkin davalardan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk başvurusu adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına yapılır; anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir.