İşçi Hakları

Güncellenme Tarihi: 1 Haziran 2019 18:54

Ücret Hakkı

İşçi ücretini tam ve zamanında alma hakkına sahiptir. Zamanında ödenmeyen ücret için İş Kanununda  çalışana bir takım yasal teminatlar getirilmiştir. Bunlar; iş yapma borcunu yerine getirmekten kaçınma, zamanında ödenmeyen ücret için en yüksek mevduat faizinin hesaplanması, iş yapmadığı için iş akitlerinin feshedilememesi ve yerine yeni işçi alınamaması gibi haklardır.

Kıdem Tazminatı

Haklı bir sebeple işinden ayrılan işçinin ya da haksız veya keyfi bir sebeple işinden çıkarılan işçinin işverenden alacağı ücrete kıdem tazminatı denir.  İş yerinde haksızlığa uğrayan tehdit hakaret gibi durumlarla karşılaşan maaşı, sigorta primleri  ve diğer hakları ödenmeyen işçi iş akdini sonlandırarak kıdem tazminatı talep edebilir. Ayrıca erkek işçiler askerlik için, kadın işçiler  ise evlendikleri zaman iş akdini feshedebilirler ve bu fesih sebebiyle kıdem tazminatına hak kazanırlar.

 İhbar Tazminatı

İhbar tazminatı işçi ve işveren açısından karşılıklı  haklar doğrubilir. İşveren işçiyi çıkarmadan önce veya işçi işi bırakmadan önce karış tarafı bilgilendirmek zorundadır. İşten ayrılmanın ya da işten çıkarmanın ne kadar süre önceden karşı tarafa bildirilmesi gerektiği işçinin çalışma süresi ile ilgili bir durumdur.

İş Arama Hakkı

İşçiyi işten çıkarma konusunda bilgilendiren işveren belli sürelerle ona izin vermek zorundadır. Bu iş arama izni iş saatleri içinde olup herhangi bir ücret kesintisi yapılamaz.

Fazla Mesai Ücreti

Toplu iş sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa işverenin talebi halinde işçi fazla mesai yapmak zorundadır. Fazla mesai ücreti işçinin normal mesai ücretinin iki katı olarak hesaplanır.

Sosyal Güvenlik Hakkı

Yasa gereği işveren işçiyi çalıştırmaya başladığı günden itibaren sigortasını yaptırmak ve kesintisiz olarak sigorta primlerini yatırmak zorundadır. Önemli bir konu olan sosyal sigorta işçinin kendisinin yanı sıra bakmakla yükümlü olduğu kişileri de ilgilendirir.

Maddi-Manevi Zararların Tazmini

İş sırasında işçinin başına gelen kazalar nedeniyle meydana gelen zararlar ile işçinin ekonomik haklarının ihlal edilmesi halinde maddi tazminat, mobbing hakaret vs durumlarında manevi tazminat hakları tanınmıştır.

İşe İade Hakkı

Haksız bir nedenle işine son verilen işçi iade için dava açma hakkına sahiptir. Mahkeme iade talebini uygun bulursa işe iadesine, aksi halde işçinin zararının tazminine karar verir.

Yıllık Ücretli İzin

Aynı işyerinde bir yılı tamamlamış işçi yıllık ücretli izin hakkı kazanır. Yıllık ücretli izin hakkı çalışma süresine bağlıdır. Yıllık ücretli izin hakkının verilmemesi  halinde bunun ücreti dava açmak suretiyle istenebilir.

Hafta Tatili

İşçilere haftada en az  bir gün ücretli izin hakkı verilmesi yasal  zorunludur.

Ara Dinlenme

Ara dinlenme süreleri, günlük çalışma saatine bağlı olarak belirlenir. İşyerlerinde uygulanan öğle yemeği molası ve çay molası  gibi isimler ile adlandırılan sürelerdir. Ara dinlenmesi süreleri çalışma süresinden sayılmaz.

Resmi ve Bayram Tatilleri

Resmi tatiller ile bayram günlerinde işçinin  tatil yapma hakkı  temel haklarındandır. Ücretli izin gibi ücretini alma hakkına sahiptir. Çalıştırlması halinde ise ücreti yüzde yüz artırılarak hesaplanır. Toplu iş sözleşmesinde ya da iş sözleşmesinde hüküm varsa ve ya işveren işçinin onayını ayrıca almışsa işverenin talebi halinde işçi bu günlerde çalışmak zorundadır. Bu özel durumlar yoksa işçi çalışmak zorunda değildir.