Haksız Nedenle İş Akdi Feshedilen İşçinin İş Güvencesi Kapsamı Sorunu Ve İşe İade Davası

Güncellenme Tarihi: 18 Temmuz 2020 15:35

İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildirimine sebep gösterilmediği, gösterilen nedenin geçerli bir neden olmadığı veya iş akdinin usule aykırı bir şekilde feshedildiği iddiasında olduğu durumlarda iş sözleşmesinin feshine itiraz ederek işverenine karşı işe iade davası açabilir. Bu yazımızda işe iade davası açabilmenin şartlarından, dava açma süresinden, iş güvencesinin şartlarından, iş akdinin fesih usulünden, işe iade davasından bahsedeceğiz.

İş Güvencesi

İşçinin işverenine karşı işe iade davası açabilmesi için, işçinin iş güvencesi kapsamında olması gerekir. İş güvencesi hükümleri 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. İş güvencesinin temelinde, işçinin iş akdinin iş veren tarafından geçerli bir feshe dayandırılması zorunluluğu yatmaktadır. Yani işveren, iş güvencesi kapsamındaki işçisinin iş akdini geçerli bir nedenle feshedebilir. Geçersiz bir neden göstererek ya da hiç neden göstermeyerek işçisinin iş akdini feshedemez.

Şimdi iş güvencesi şartlarından bahsedelim:

1. İş yerinde 30 veya daha fazla işçinin çalıştırılıyor olması: İş yerinden 30’dan az işçinin çalıştırıldığı iş yerlerinde işverenin fesih serbestisi söz konusudur. Ancak iş yerinde 30 veya daha fazla işçinin çalıştırıldığı iş yerlerinde, iş verenin feshi geçerli bir sebebe dayandırma zorunluluğu vardır.

2. İşçinin iş akdinin belirsiz süreli sözleşme olması: İşçinin iş akdi belirsiz süreli sözleşme olmalıdır. Belirli süreli sözleşme ile çalışan işçi iş güvencesi kapsamında değildir. Belirsiz süreli çalışan işçinin iş akdini işveren feshedeceği zaman geçerli bir neden göstermek zorundadır.

3. İşçinin en az 6 aylık kıdeminin olması: İşçi, çalıştığı iş yerinde en az 6 ay boyunca çalışıyor olmalıdır. İşçi, iş akdinin feshedildiği iş yerinde 6 aydan daha az bir süre çalışmış ise iş güvencesi kapsamında olmaz ve işveren iş akdinin feshinde geçerli bir neden göstermek zorunda değildir.

4. İşçinin iş yerinde iş veren vekili sıfatının olmaması: İşçi çalıştığı iş yerinde iş veren vekili sıfatına sahip olabilecek bir konumda çalışıyor ise, iş güvencesi kapsamına dahil olamayacaktır.

İş yerinde 30 veya daha fazla işçinin çalıştığı iş yerlerinde en az 6 aylık kıdemi olan belirsiz süreli sözleşmeli işçinin iş akdinin feshinde, iş veren fesih nedenini geçerli bir nedene dayandırmak zorundadır.

İş Akdinin Feshi Usulü

4857 sayılı İş Kanunu19. Madde uyarınca işveren, fesih bildirimini yazılı olarak, fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirterek yapmalıdır. İşçinin davranışı veya verimi gibi nedenlerle iş akdi feshedilecek ise, işçinin mutlaka savunmasının alınması gereklidir. Ancak işverenin İş Kanunu m.25/2 ‘de sayılan haklı nedenle derhal fesih hakkı saklıdır.

İşe İade Davası

İşçi, yukarıda sayılan iş güvencesi kapsamında ise, iş akdinin geçersiz nedenle feshedildiği iddiasında ise veya iş akdi usule aykırı şekilde feshedilmiş ise, iş akdinin feshinin işçiye tebliğ edildiği tarihinden itibaren 1 ay içinde dava şartı arabuluculuğa başvurmalıdır.

Arabuluculuk sürecinde taraflar arasında işçinin iş akdinin geçersiz fesih olduğu noktasında anlaşılır ise işçi anlaşma tutanağındaki tarihten itibaren 10 iş günü içerisinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır. Bu başvurudan sonra işveren işçiyi başvuru tarihinden itibaren 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır. Başlatmadığı takdirde işçinin boşta geçen süre ücreti ile işe iade olmama tazminatını işçiye ödemekle yükümlüdür.

Arabuluculuk sürecinde tarafların anlaşamaması durumunda anlaşmazlık tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde işçi işe iade davası açabilir. Bu 2 haftalık süre hak düşürücü süredir. Dava sonucunda feshin geçersiz bir fesih olduğuna karar verilir ise işçi kesinleşen mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren 10 iş günü içerisinde işverenine işe başlama başvurunda bulunmak zorundadır. İşveren başvuru tarihinden itibaren 1 ay içinde işçiyi işe başlatmak zorundadır. Başlatmadığı takdirde işçiye işe iade olmama ve boyla geçen süre ücretini ödemekle yükümlüdür.

İşçi süresinde işe başlama başvurusu yapmaz ise, iş akdinin feshi geçerli fesih sayılır ve işveren yalnızca geçerli feshin sonuçları ile sorumlu olur.

Av. Betül Güven Sarıkaya